Shoemaker from Anandpur Sahib

I had three sons and two daughters. You’ll be fortunate if your kids are good to you when they grow up. My eldest son doesn’t talk to me at all, the middle one is almost like him as well - THE SHOEMAKER tells Gurdeep Dhaliwal (KIRRT)

0
550
Shoemaker from Anandpur Sahib – Photo: KIRRT / Gurdeep Dhaliwal
By Gurdeep Dhaliwal | KIRRT

I started this business of shoe-making in 1955, I was twenty years old then. My father was a farmer. I finished my matric in ‘54, it amounted to a lot in those days. I was offered a job of land revenue officer. But I didn’t take it because I saw an officer being beaten to death in a nearby village due to his corrupt dealings.

The only motive of my life is to keep myself busy at all times. If I sit idle I get tired. If I keep doing something, I’m good. I lost strength in my knees fourteen years ago due to an accident. I don’t do much now because I can’t sit on the ground. So, to keep my hands at work I make twines by twisting the cloth and cane strips and distribute it among the needy.

I also prepare free Ayurvedic medicine. Years ago, a group of yogis were travelling to Naina Devi Temple and stopped by my shop in the evening. I asked them to stay at my place as it was getting dark. They stayed up all night reciting their mantras and, in the morning, I didn’t even see a hint of sleep in their eyes. When they left one of them gave me a book comprising the formulas to make Ayurveda medicines.

I live with my daughter now. I had three sons and two daughters. You’ll be fortunate if your kids are good to you when they grow up. My eldest son doesn’t talk to me at all, the middle one is almost like him as well. The youngest one who was the closest, passed away a year ago. He even learned this work of shoe-making from me. Later he became a contractor and built a big house in Delhi.

Now all I do is get up at two and pray, and come to shop after breakfast. I sit here all day making this twine, sell a pair sometimes or a passing friend visits and we talk about the good old times.

Be good and keep yourself busy, that’s all I can pass.

Shoemaker from Anandpur Sahib – Photo: KIRRT / Gurdeep Dhaliwal
Shoemaker from Anandpur Sahib – Photo: KIRRT / Gurdeep Dhaliwal

ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮੋਚੀ, ਆਨੰਦਪੁਰ

ਇਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ੧੯੫੫ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸਾਨ ਸਨ। ਮੈਂ ਸੰਨ ੫੪ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਟਵਾਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਿਸੇ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕੁੱਟ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨੋਂ ਮਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਮੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਹਲਾ ਬੈਠਿਆਂ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਸਦਕਾ ਮੇਰੇ ਗੋਡੇ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਥੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੁੱਝਿਆ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਟਾਕੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਨ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰੱਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜ ਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਜੋਗੀ ਮੇਰੀ ਦੁਕਾਨ ਉਤੇ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗੇ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨੀਦਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ ਸੀ। ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਨੁਸਖਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤਕਰੀਬਨ ਓਸੇ ਸੁਬਾਹ ਦਾ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਮਨੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਸੀ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੈਥੋਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਨਟਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਉੱਠਦਾ ਹਾਂ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਕੇ ਦੁਕਾਨ ਉਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਥੇ ਬੈਠਕੇ ਰੱਸੀ ਵੱਟਦਾ ਹਾਂ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਜੁਤੀ ਦਾ ਜੋੜਾ ਵਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚੰਗਿਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿ ਚੰਗੇ ਬਣੋ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।

 

Shoemaker from Anandpur Sahib – Photo: KIRRT / Gurdeep Dhaliwal

The article first appeared at Kirrt Facebook page on 17 August 2018. Go here for more photos. Kirrt is an online gallery, showcasing the works of artists and artisans of Punjab. The team members are concerned about Punjabi community and Punjab region regardless of boundaries nation state, religion, and caste.

 

RELATED STORIES:

The Tailor (Asia Samachar, 12 Sept 2018)

ASIA SAMACHAR is an online newspaper for Sikhs / Punjabis in Southeast Asia and beyond. Facebook | WhatsApp +6017-335-1399 | Email: editor@asiasamachar.com | Twitter | Instagram | Obituary announcements, click here |

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY